Ở Việt Nam, chai vang nào có bọt cũng được gọi chung là “sâm banh”. Trên kệ của Hải Gia Cát, nhóm vang nổ lại chia thành năm danh mục: Champagne, Prosecco, Cava, Moscato và Asti, còn lại là một danh mục rộng nhất mang tên Sparkling Wine, gom tất cả những chai vang nổ không thuộc bốn tên gọi kia.
Danh mục Sparkling Wine có 23 chai đến từ Pháp, Ý, Úc, Hungary và Tây Ban Nha, giá từ 150.000đ tới 950.000đ, có cả một chai không cồn. Tôi giải thích bọt trong vang nổ được tạo ra thế nào, mỗi nước gọi vang nổ bằng tên gì, đọc độ ngọt ra sao, rồi xếp các chai đang bán và cách chọn theo dịp.
Sparkling Wine là tên gọi chung của vang nổ, rượu vang có áp suất khí CO2 trên 3 atm. Tại Hải Gia Cát, danh mục này có vang nổ từ Ý, Pháp, Hungary, Úc và Tây Ban Nha, giá 150.000đ đến 950.000đ, giá giữa khoảng 350.000đ, có cả chai 0% cồn.
Xem nhanh
Sparkling Wine là gì, khác Champagne ở đâu?
Sparkling Wine, tức vang nổ, là rượu vang có khí CO2 hòa tan tạo bọt. Theo định nghĩa của châu Âu, vang nổ phải có áp suất trên 3 atm; vang nổ đầy đủ như Champagne thường ở mức 5 đến 6 atm, còn vang hơi sủi như frizzante của Ý hay pétillant của Pháp chỉ 1 đến 2,5 atm (Wikipedia, Sparkling wine).
Champagne chỉ là một nhánh của vang nổ, chiếm khoảng 9% lượng vang nổ tiêu thụ toàn thế giới (Comité Champagne, Key Figures 2023). Tại Hải Gia Cát, mỗi nhánh có tên gọi riêng được tách thành danh mục riêng, để bạn đi thẳng tới đúng loại cần tìm:
- Champagne. Vang nổ vùng Champagne, Pháp, 8 chai từ 1.550.000đ.
- Prosecco. Vang nổ Ý từ nho Glera, 7 chai, tươi và giá mềm.
- Cava. Vang nổ Tây Ban Nha lên men trong chai, 3 chai Freixenet.
- Moscato và Asti. Vang nổ ngọt thơm mùi nho, 8 chai.
- Sparkling Wine. Các chai còn lại từ Pháp, Ý, Úc, Hungary, Tây Ban Nha, giới thiệu ở các phần tiếp theo.
Bọt trong vang nổ được tạo ra bằng cách nào?
Cách tạo bọt quyết định phần lớn chất lượng và giá của một chai vang nổ. Bọt càng nhỏ, càng bền thường là dấu hiệu rượu được lên men lần hai từ từ và nằm lâu trên cặn men.
| Phương pháp | Cách làm | Đặc điểm bọt, hương | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Truyền thống | Lên men lần hai ngay trong từng chai, sau đó tháo cặn | Bọt mịn, bền; hương bánh mì, bánh quy | Champagne, Cava, Crémant |
| Chuyển chai | Lên men trong chai rồi chuyển sang bồn để lọc, đóng chai lại | Gần giống truyền thống, dùng cho chai cỡ rất lớn hoặc rất nhỏ | Một số chai cỡ đặc biệt |
| Charmat (bồn kín) | Lên men lần hai trong bồn thép chịu áp, rồi đóng chai | Bọt nhẹ, giữ hương trái cây tươi; giá mềm | Prosecco, nhiều Spumante |
| Cổ truyền | Không tháo cặn, men còn lại trong chai | Hơi đục, mộc | Một số vang nổ thủ công |
| Bơm CO2 | Bơm khí trực tiếp vào rượu, không qua lên men | Bọt to, tan nhanh | Chủ yếu dòng rẻ nhất |
Cách làm Champagne từng bước tôi đã giải thích ở bài Champagne. Với các chai Sparkling Wine, phần lớn trang sản phẩm chưa ghi rõ phương pháp; riêng Chandon Brut được trang sản phẩm mô tả là làm theo phương pháp truyền thống của vùng Champagne.
Mỗi nước gọi vang nổ bằng tên gì?
Vì chữ Champagne được bảo hộ ở châu Âu, mỗi nước dùng tên riêng cho vang nổ của mình. Nhìn tên trên nhãn là đoán được xuất xứ và phần nào cách làm. Bảng sau gom các tên hay gặp nhất trên chai bán ở Việt Nam, kèm vài quy định đáng biết của từng nước.
| Nước | Tên gọi vang nổ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Pháp | Champagne, Crémant, Mousseux | Crémant làm theo phương pháp truyền thống ngoài vùng Champagne; Mousseux là vang nổ nói chung |
| Ý | Spumante, Prosecco, Asti, Franciacorta, Trento | Spumante là tên chung; Franciacorta ủ cặn men tối thiểu 18 tháng |
| Tây Ban Nha | Cava, Espumoso | Cava lên men trong chai |
| Đức, Áo | Sekt | Sekt chất lượng cần áp suất tối thiểu 3,5 bar, cồn tối thiểu 10% |
| Hungary | Pezsgő | Törley là hãng vang nổ lớn của nước này |
| Bồ Đào Nha | Espumante | |
| Nam Phi | Cap Classique | Phương pháp truyền thống, ủ cặn men tối thiểu 12 tháng từ niên vụ 2023 |
| Liên Xô cũ | Sovetskoye Shampanskoye | “Champagne Xô viết”, gốc của cách gọi “sâm banh Nga” |
Cái tên “sâm banh Nga” quen thuộc ở Việt Nam nhiều khả năng bắt nguồn từ dòng Champagne Xô viết. Hai chai sâm banh Nga 9 đồng tiền ở cửa hàng ghi thương hiệu Törley, xuất xứ Hungary; câu chuyện về Törley và các chai vang nổ Hungary tôi đã kể ở bài rượu vang Hungary.
Nguồn gốc chai sâm banh Nga, cách đọc dòng chữ Nga trên nhãn và ý nghĩa hàng chín đồng tiền tôi viết riêng ở bài sâm banh Nga 9 đồng tiền.
Đọc độ ngọt trên nhãn vang nổ thế nào?
Thang độ ngọt của vang nổ dùng chung ngưỡng đường cho mọi nước, chỉ khác chữ trên nhãn. Dễ nhầm nhất là chữ Extra Dry và Dry (Sec): nghe như khô nhưng thực tế ngọt hơn Brut (Wikipedia, Sparkling wine).
| Chữ trên nhãn | Đường (g/l) | Chai tại cửa hàng |
|---|---|---|
| Brut Nature | Dưới 3 | Hiện chưa có trong danh mục này |
| Extra Brut | Dưới 6 | Hiện chưa có trong danh mục này |
| Brut | Dưới 12 | Chandon Brut, Chevalier Brut, Vieux Papes, Maison Castel |
| Extra Dry, Extra Sec | 12 đến 17 | Vigneti Romio, Terre Forti, Pizzolato Rosé, Törley Chardonnay Extra Sec |
| Dry, Sec | 17 đến 32 | Theo từng nhãn |
| Demi-Sec | 32 đến 50 | Theo từng nhãn |
| Doux, Sweet | Trên 50 | Törley Sweet Red, Fogoso |
Vang nổ đỏ là một nhánh ít người biết: Ý có truyền thống lâu đời với Brachetto, Lambrusco; Úc nổi tiếng với Shiraz nổ. Tại cửa hàng, Martini Rosé dùng Brachetto, Malvasia, Moscato của vùng Piemonte, còn Törley Sweet Red và sâm banh Nga đỏ cho màu đỏ đậm.
Nhóm ngọt, từ Moscato, Asti tới Champagne demi-sec, được gom lại ở bài vang nổ ngọt; độ cồn của từng nhóm, từ 5% tới 12,5%, có ở bài sâm banh bao nhiêu độ.
Sparkling Wine giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?
Danh mục Sparkling Wine có giá từ 150.000đ đến 950.000đ, giá giữa khoảng 350.000đ; khoảng một nửa có giá không quá 350.000đ. Trong nhóm vang nổ của cửa hàng, danh mục này dễ tiếp cận nhất và hợp cho tiệc đông người.
| Chai | Xuất xứ | Màu, độ ngọt | Cồn | Giá |
|---|---|---|---|---|
| Sâm banh Nga 9 đồng tiền trắng | Hungary | Trắng | 11,5% | 150.000đ |
| Sâm banh Nga 9 đồng tiền đỏ | Hungary | Đỏ | 12% | 150.000đ |
| Törley Chardonnay Extra Sec | Hungary | Trắng, hơi ngọt | 12,5% | 240.000đ |
| Törley Sweet Red | Hungary | Đỏ, ngọt | 12% | 240.000đ |
| Törley ICE Pink Edition | Hungary | Hồng, ngọt | 10,5% | 240.000đ |
| Citra Spumante Bianco | Ý | Trắng | 11,5% | 300.000đ |
| Vieux Papes Blanc de Blancs Brut | Pháp | Trắng, Brut | 11% | 330.000đ |
| Vigneti Romio Novebolle Romagna Spumante | Ý | Trắng, Extra Dry | 11,5% | 330.000đ |
| Vigneti Romio Novebolle Rosato Extra Dry | Ý | Hồng, Extra Dry | 11,5% | 330.000đ |
| Chevalier Brut | Pháp | Trắng, Brut | 12,5% | 340.000đ |
| Romance Spumante | Ý (Emilia-Romagna) | Trắng | 12,5% | 340.000đ |
| Charles Roux Blanc de Blancs | Pháp | Trắng | 12,5% | 350.000đ |
| Fogoso | Tây Ban Nha | Trắng, ngọt | 5,5% | 420.000đ |
| Terre Forti Novebolle Romagna DOC Rosé | Ý | Hồng, Extra Dry | 11,5% | 430.000đ |
| Santero Bellini Analcolico (không cồn) | Ý | Vị đào | 0% | 440.000đ |
| Martini Rosé | Ý (Piemonte) | Hồng | 11,5% | 480.000đ |
| Maison Castel Cuvée Blanche Brut | Pháp | Trắng, Brut | 11% | 490.000đ |
| Jacob’s Creek Chardonnay Pinot Noir | Úc | Trắng | 11% | 540.000đ |
| Pizzolato Spumante Extra Dry Rosé | Ý | Hồng, Extra Dry | 10,5% | 650.000đ |
| Luc Belaire Rare Rosé | Pháp | Hồng | 12,5% | 800.000đ |
| Chandon Brut | Úc | Trắng, Brut | 12,5% | 850.000đ |
| Luc Belaire Rare Luxe | Pháp | Trắng | 12,5% | 900.000đ |
| Chandon Rosé | Úc | Hồng | 12,5% | 950.000đ |
Chevalier Brut
340.000đ
Pháp · 100% Chardonnay, cồn 12,5%, Brut khô, cam chanh, hạnh nhân; khách chấm 4,95/5. Vang nổ Pháp giá mềm cho tiệc.
Chandon Brut
850.000đ
Úc · Pinot Noir, Pinot Meunier, Chardonnay, cồn 12,5%, Brut, theo trang sản phẩm làm bằng phương pháp truyền thống; khách chấm 5/5.
Luc Belaire Rare Rosé
800.000đ
Pháp · cồn 12,5%, hồng, chai đen nổi bật, được ưa chuộng ở bar và lounge; khách chấm 5/5.
Santero Bellini Analcolico
440.000đ
Ý · 0% cồn, vị đào trắng theo cảm hứng cocktail Bellini của Harry’s Bar, Venice. Cho người lái xe, người không uống rượu.
Nếu muốn chọn theo khẩu vị ngọt, tươi mát hay khô thay vì theo giá, xem gợi ý từng chai ở bài vang nổ loại nào ngon.
Chọn chai vang nổ nào cho từng dịp?
Với năm mức giá, cách nhanh nhất là chọn theo dịp và số người dùng. Tiệc đông người cần chai giá mềm để mua nhiều thùng, quà biếu cần thương hiệu dễ nhận ra, còn bàn có người không uống rượu nên có thêm một chai không cồn. Các gợi ý tôi hay đưa ra:
- Tiệc cưới, liên hoan đông người, ngân sách thấp. Sâm banh Nga 9 đồng tiền 150.000đ hoặc ba chai Törley 240.000đ, phối trắng và đỏ cho bàn tiệc nhiều màu.
- Khai trương, nâng ly cần chai Pháp. Chevalier Brut 340.000đ, Vieux Papes Blanc de Blancs 330.000đ hoặc Maison Castel 490.000đ.
- Tiệc chị em, sinh nhật. Vang nổ hồng như Martini Rosé 480.000đ, Pizzolato Rosé 650.000đ hoặc Torley ICE Pink 240.000đ rót trên đá.
- Quà tặng, tiệc sang mà chưa tới tầm Champagne. Chandon Brut 850.000đ, Chandon Rosé 950.000đ, Luc Belaire Rare Luxe 900.000đ.
- Người không uống được rượu. Santero Bellini Analcolico 0% cồn 440.000đ; ngọt nhẹ ít cồn thì Fogoso 5,5%.
Vang nổ nên rót lạnh 6 đến 8°C. Brut hợp hải sản, đồ chiên giòn, gỏi; Extra Dry và vang nổ hồng hợp gà nướng, cá hồi, trái cây; vang nổ ngọt hợp bánh kem, chè và trái cây tráng miệng.
Mỗi dịp có cách tính số chai riêng: tiệc cưới theo bàn ở bài sâm banh đám cưới, khai trương và tất niên theo số khách ở bài vang nổ khai tiệc, khai trương, số ly và số chai cho tháp ly ở bài tháp ly sâm banh. Tiệc trang trí tông hồng có thể xem sâm banh hồng, còn khách phải lái xe có lựa chọn ở bài sâm banh không cồn.
Trước giờ tiệc, cách mở chai êm hoặc nổ giòn có ở bài cách khui sâm banh; chai còn dư sau tiệc cất giữ thế nào và để được bao lâu, xem bài sâm banh có hạn sử dụng không.
Mua vang nổ ở Đà Nẵng ở đâu?
Các chai Sparkling Wine, cùng các danh mục Champagne, Prosecco, Cava, Moscato và Asti, có bán tại Hải Gia Cát, số 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng. Rượu nhập chính ngạch với tem và nhãn phụ tiếng Việt. Đơn tiệc cưới, khai trương cần nhiều thùng, gọi 0905 80 90 11 để được báo giá theo số lượng và giao hàng đã ướp lạnh.
Bọt khí giúp cồn trong vang nổ vào máu nhanh hơn, nên dễ say hơn bạn nghĩ khi nâng ly liên tục. Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định không có mức rượu nào an toàn tuyệt đối cho sức khỏe (WHO, 04/01/2023). Người chưa đủ 18 tuổi không được dùng rượu bia theo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019; với tiệc có trẻ em hoặc người lái xe, đã có lựa chọn vang nổ 0% cồn.
- Sparkling Wine là tên chung của vang nổ, áp suất trên 3 atm; Champagne, Prosecco, Cava, Asti là các nhánh có tên riêng.
- Bọt có thể tạo bằng lên men trong chai, trong bồn kín, phương pháp cổ hoặc bơm CO2.
- Extra Dry và Sec ngọt hơn Brut, dễ nhầm nhất khi đọc nhãn.
- Hải Gia Cát có vang nổ của 5 nước, 150.000đ đến 950.000đ, có cả chai không cồn.
Câu hỏi thường gặp
Sparkling Wine là gì?
Sparkling Wine là tên gọi chung của vang nổ, tức rượu vang có bọt khí CO2 hòa tan. Theo quy định của châu Âu, vang nổ phải có áp suất trên 3 atm. Champagne, Prosecco, Cava hay Asti đều là Sparkling Wine, nhưng mang tên riêng theo vùng và cách làm.
Sparkling Wine giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?
Danh mục Sparkling Wine tại Hải Gia Cát có vang nổ từ 5 quốc gia, giá từ 150.000đ đến 950.000đ, giá giữa khoảng 350.000đ. Rẻ nhất là hai chai sâm banh Nga 9 đồng tiền 150.000đ, đắt nhất là Chandon Rosé của Úc 950.000đ. Có cả chai không cồn Santero Bellini 440.000đ.
Sâm banh có phải là Champagne không?
Vang nổ là tên chung cho mọi loại vang có bọt. Người Việt hay gọi vang nổ là sâm banh, phiên âm từ Champagne. Nhưng theo luật châu Âu, chỉ vang nổ làm ở vùng Champagne, Pháp mới được ghi chữ Champagne trên nhãn; vang nổ nơi khác dùng tên riêng như Crémant, Spumante, Cava, Sekt.
Bọt trong vang nổ được tạo ra bằng cách nào?
Có bốn cách chính: lên men lần hai trong chai theo phương pháp truyền thống, như Champagne, Cava; lên men lần hai trong bồn thép kín, gọi là phương pháp Charmat, như Prosecco; phương pháp cổ để lại cặn men trong chai; và bơm thẳng khí CO2, cho bọt to, nhanh tan, thường ở dòng rẻ nhất.
Vì sao gọi là sâm banh Nga?
Thời Liên Xô có dòng vang nổ mang tên Sovetskoye Shampanskoye, tức “Champagne Xô viết”, nhiều khả năng đó là lý do người Việt quen gọi vang nổ nhãn chữ Nga là sâm banh Nga. Hai chai sâm banh Nga 9 đồng tiền tại Hải Gia Cát ghi thương hiệu Törley, xuất xứ Hungary, giá 150.000đ mỗi chai.
Brut, Extra Dry, Sweet trên nhãn vang nổ nghĩa là gì?
Đó là độ ngọt. Brut khô, dưới 12 g đường mỗi lít; Extra Dry hơi ngọt, 12 đến 17 g/l, ngọt hơn Brut dù tên dễ gây nhầm; Dry hay Sec 17 đến 32 g/l; Demi-Sec 32 đến 50 g/l; Doux hay Sweet trên 50 g/l. Người mới thường dễ uống từ Extra Dry trở lên.
Có vang nổ không cồn không?
Có. Santero Bellini Analcolico của Ý, giá 440.000đ, độ cồn 0%, lấy cảm hứng từ cocktail Bellini với nước ép đào trắng, hợp cho người lái xe, người không uống được rượu hoặc tiệc có trẻ em. Cửa hàng cũng có Fogoso của Tây Ban Nha, ngọt nhẹ, chỉ 5,5% cồn.
Mua vang nổ ở Đà Nẵng ở đâu?
Các chai Sparkling Wine đều có bán tại Hải Gia Cát, 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng, cùng các danh mục Champagne, Prosecco, Cava, Moscato và Asti. Mỗi chai đều có tem nhập khẩu và nhãn phụ tiếng Việt. Gọi 0905 80 90 11 để báo giá tiệc cưới, khai trương theo thùng.
Cần vang nổ cho tiệc cưới, khai trương hay một buổi tối ấm cúng, ghé Rượu Ngoại Hải Gia Cát ở 144 Hồ Xuân Hương. Cho tôi biết số khách và ngân sách, tôi chọn đúng loại và tính đủ số chai.
