Nhiều khách nói với tôi rằng họ không uống được vang vì thấy chua hoặc chát. Với những người ấy, chai tôi hay rót thử đầu tiên là Riesling: một giống nho trắng có thể ngọt nhẹ như nước trái cây mà vẫn tươi, cồn chỉ khoảng 10%, ăn cùng món cay của người Việt lại càng hợp.
Danh mục Riesling tại Hải Gia Cát hiện đến từ nước Đức, giá 460.000đ và 650.000đ. Tôi giải thích vì sao Riesling vừa ngọt vừa chua mà không ngấy, cách nhận biết độ ngọt, mùi “xăng dầu” nổi tiếng của chai để lâu, Riesling ở các nước khác, rồi tới hai chai cụ thể và món ăn hợp.
Riesling là giống nho trắng gốc thung lũng sông Rhine, độ chua tự nhiên rất cao, làm được từ vang khô tới vang ngọt, hầu như không ủ gỗ. Đức trồng khoảng 40% Riesling thế giới. Tại Hải Gia Cát có Riesling Đức như Deinhard Green Label 460.000đ, cồn 10%, và Fritz Riesling Fruity 650.000đ, cồn 11,5%.
Xem nhanh
Riesling là giống nho gì, vị ra sao?
Riesling là giống nho trắng có gốc ở thung lũng sông Rhine. Ghi chép sớm nhất về nó là sổ kho của bá tước Katzenelnbogen tại Rüsselsheim, đề ngày 13/3/1435; cách viết “Riesling” như ngày nay xuất hiện năm 1552. Phân tích ADN cho thấy một bên cha mẹ là Gouais Blanc, giống nho cũng góp phần sinh ra Chardonnay (Wikipedia, Riesling).
| Tiêu chí | Hồ sơ vang Riesling |
|---|---|
| Độ ngọt | Từ khô tới rất ngọt, tùy cách làm |
| Thân rượu | Nhẹ |
| Tannin | Không có |
| Độ chua | Cao, nét đặc trưng nhất của giống nho |
| Cồn | Bản ngọt thường dưới 10 đến 11%; bản khô ở Alsace, Áo khoảng 12 đến 13% |
| Hương chính | Chanh xanh, táo xanh, hoa nhài, sáp ong; để lâu có nét xăng dầu |
| Gỗ sồi | Hầu như không ủ gỗ mới; lên men thép lạnh 10 đến 18°C |
| Nhiệt độ uống | Lạnh, khoảng 6 đến 11°C |
Riesling được xem là giống nho phản ánh rõ đất trồng: cùng một giống, vùng mát cho rượu nhẹ, khoáng, chua sắc; vùng ấm hơn cho rượu tròn, nhiều trái cây chín. Khác với Sauvignon Blanc thơm cỏ xanh và thường được lên men khô kiệt đường, Riesling thơm hoa và trái cây, lại sẵn sàng để lại chút đường trong rượu.
Vì sao Riesling ngọt mà vẫn tươi, không ngấy?
Bí quyết là độ chua. Riesling giữ axit rất tốt ngay cả khi nho đã chín, nên một chai còn khá nhiều đường vẫn có cảm giác gọn, sạch miệng. Ngày xưa ở các vùng phía bắc, mùa đông lạnh làm quá trình lên men tự dừng sớm, rượu còn lại đường và độ cồn thấp; nhà làm rượu ngày nay chủ động dừng lên men để tạo ra phong cách ấy.
Vì độ chua có thể “giấu” vị ngọt, đọc mức đường thôi chưa đủ. Quỹ Riesling Quốc tế (International Riesling Foundation) đưa ra thang Riesling Taste Profile in sau nhãn, xếp chai theo tỷ lệ đường trên axit và độ pH; tới năm 2012, thang này đã xuất hiện trên khoảng 26 triệu chai trên thế giới (Food Republic, A Guide to Riesling).
| Mức trên thang IRF | Cách xếp | Cảm giác khi uống |
|---|---|---|
| Dry (khô) | Tỷ lệ đường trên axit từ 1,0 trở xuống, pH từ 3,2 trở xuống | Không thấy ngọt, chua sắc |
| Medium Dry (hơi khô) | Tỷ lệ cao hơn mức khô | Thoáng ngọt ở hậu vị |
| Medium Sweet (hơi ngọt) | Tỷ lệ cao hơn nữa | Ngọt rõ, vẫn được độ chua cân lại |
| Sweet (ngọt) | Tỷ lệ trên 4,1 | Ngọt đậm, hợp tráng miệng |
Một lưu ý: cùng lượng đường, chai có độ chua cao và pH thấp sẽ uống thấy khô hơn chai chua ít. Vang Đức còn có cách ghi độ ngọt riêng bằng tiếng Đức trên nhãn như trocken, halbtrocken, feinherb; phần này tôi đã giải thích kỹ ở bài về rượu vang Đức.
Riesling nằm ở đâu trên thang độ ngọt so với Moscato, vang lễ và các chai vang trắng khô, xem bảng so sánh ở bài vang trắng ngọt.
Riesling ngoài nước Đức có gì khác?
Đức là quê nhà và chiếm khoảng 40% sản lượng Riesling thế giới; năm 2015, Riesling phủ 23% diện tích nho của nước này, khoảng 23.596 ha. Nhưng giống nho đã đi xa: có mặt ở Alsace từ năm 1477, ở Áo từ khoảng năm 1700, và được William Macarthur đưa tới gần Penrith, Úc năm 1838 (Wikipedia, Riesling).
| Vùng | Phong cách thường gặp |
|---|---|
| Mosel, Rheinhessen (Đức) | Cồn thấp, từ khô tới ngọt, chua sắc, thơm hoa; các chai tại cửa hàng thuộc nhóm này |
| Alsace (Pháp) | Thường khô, cồn khoảng 12%, đậm và khoáng hơn bản Đức; 21,9% vườn nho Alsace là Riesling |
| Wachau (Áo) | Khô, cồn khoảng 13%, đẹp nhất sau chừng 5 năm |
| Clare Valley, Eden Valley (Úc) | Khô, nét chanh xanh rõ; để lâu dễ có mùi xăng dầu |
| Washington, Finger Lakes (Mỹ) | Từ khô tới hơi ngọt; Washington trồng Riesling từ năm 1871 |
| Marlborough (New Zealand) | Trồng từ thập niên 1970, tươi, nhiều trái cây |
Alsace cũng là quê của một giống nho trắng khác mà khách hay nhầm, Pinot Gris, nhiều nhà làm rượu ở đây trồng cả hai cạnh nhau. Hiện hai chai Riesling của Hải Gia Cát đều là vang Đức, đại diện đúng cho phong cách nhẹ cồn, có vị ngọt.
Mùi xăng dầu là gì, Riesling để được bao lâu?
Riesling để lâu năm thường có một mùi lạ mà dân rượu gọi là “mùi xăng dầu”. Thủ phạm là hợp chất TDN (1,1,6-trimethyl-1,2-dihydronaphthalene), hình thành từ sắc tố carotenoid trong vỏ nho trong quá trình cất giữ. Nho chín kỹ, phơi nhiều nắng, cây thiếu nước và năng suất thấp đều làm tăng khả năng có TDN; mùi này hay gặp nhất ở Riesling Úc để lâu.
Độ chua cao cũng giúp Riesling sống rất lâu trong chai: bản khô thường cất được 5 đến 15 năm, bản hơi ngọt 10 đến 20 năm, bản ngọt từ 10 tới hơn 30 năm. Có những chai khô hoặc hơi ngọt chất lượng cao vẫn uống được khi đã hơn 100 tuổi. Các chai phổ thông của cửa hàng được làm theo hướng tươi, trái cây, nên uống trong vài năm đầu là ngon nhất; chai trẻ như vậy thường chưa có mùi xăng dầu.
Riesling giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?
Danh mục Riesling tại Hải Gia Cát đều là 100% Riesling của Đức: Deinhard Green Label 460.000đ và Fritz Riesling Fruity 650.000đ, tương đương khoảng 92.000đ và 130.000đ mỗi ly 150 ml. Cả hai đều có vị ngọt, phù hợp người mới uống vang.
| Chai | Vùng | Cồn | Phong cách | Giá | Giá mỗi ly |
|---|---|---|---|---|---|
| Deinhard Green Label Riesling | Mosel, Đức | 10% | Hơi ngọt (feinherb), cam chanh, táo xanh | 460.000đ | 92.000đ |
| Fritz Riesling Fruity | Rheinhessen, Đức | 11,5% | Ngọt dịu, nhiều trái cây chín | 650.000đ | 130.000đ |
Deinhard Green Label Riesling
460.000đ
Mosel, Đức · 100% Riesling, cồn 10%, hơi ngọt, cam chanh, táo xanh, trái cây nhiệt đới. Thương hiệu lập năm 1794 tại Koblenz.
Fritz Riesling Fruity
650.000đ
Rheinhessen, Đức · 100% Riesling, cồn 11,5%, ngọt dịu, trái cây chín, độ chua cân bằng. Hợp khách thích vị ngọt rõ.
Lần đầu uống Riesling, tôi gợi ý bạn bắt đầu với Deinhard: cồn thấp, ngọt vừa phải, giá mềm hơn. Thích vị ngọt rõ, trái cây đậm hơn thì chọn Fritz.
Riesling hợp món cay nào?
Riesling là một trong số ít loại vang đứng vững trước gia vị của món Thái và món Hoa (Wikipedia, Riesling); Wine Folly cũng xếp Riesling hơi ngọt vào nhóm hợp món cay Ấn Độ và châu Á. Nguyên lý: cồn thấp không làm cay bốc thêm, vị ngọt nhẹ xoa dịu ớt, còn độ chua cắt dầu mỡ.
| Món | Chai hợp hơn | Vì sao |
|---|---|---|
| Lẩu Thái chua cay, gỏi gà xé phay | Fritz Riesling Fruity | Vị ngọt rõ hơn dập bớt độ cay |
| Gà xào sả ớt, tôm rang muối ớt | Cả hai chai | Cồn thấp, không làm cay gắt thêm |
| Cá kho tộ, sườn ram mặn ngọt | Deinhard Green Label | Vị ngọt nhẹ hòa với nước kho, chua cắt vị mặn |
| Vịt quay, heo quay da giòn | Fritz Riesling Fruity | Trái cây chín và độ chua cân lại mỡ |
| Bánh trái cây, panna cotta | Fritz Riesling Fruity | Rượu cần ngọt ngang hoặc hơn món tráng miệng |
Rót thật lạnh, khoảng 6 đến 8°C cho chai ngọt và 8 đến 11°C nếu bạn muốn hương trái cây nổi hơn. Riesling không cần decant; chai đã mở đậy kín, để tủ lạnh, uống trong 3 đến 4 ngày.
Mua Riesling chính hãng ở Đà Nẵng ở đâu?
Các chai Riesling có bán tại Hải Gia Cát, số 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng. Rượu nhập chính ngạch, có tem và nhãn phụ tiếng Việt ghi rõ nhà nhập khẩu. Với nhà hàng món Thái hay quán lẩu muốn thêm một chai vang trắng hợp món cay vào thực đơn, gọi 0905 80 90 11 để hỏi giá sỉ theo thùng của Deinhard Green Label.
Cồn thấp và vị ngọt khiến Riesling rất dễ uống, nhưng mỗi ly vẫn mang cồn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, không thể chỉ ra một lượng rượu “an toàn” cho sức khỏe, rủi ro tăng theo lượng uống (WHO, 04/01/2023). Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 quy định không bán rượu cho người chưa đủ 18 tuổi và nghiêm cấm điều khiển xe sau khi uống.
- Riesling là giống nho trắng gốc sông Rhine, chua rất cao, làm được từ vang khô tới vang ngọt, hầu như không ủ gỗ.
- Độ chua cân vị đường, nên Riesling ngọt vẫn tươi; thang IRF xếp độ ngọt theo tỷ lệ đường trên axit.
- Mùi “xăng dầu” đến từ hợp chất TDN ở chai để lâu; mức nhẹ được nhiều người thích, quá đậm thì có người coi là lỗi.
- Hải Gia Cát có Riesling Đức như Deinhard Green Label 460.000đ và Fritz Riesling Fruity 650.000đ, hợp món cay.
Câu hỏi thường gặp
Riesling là gì?
Riesling là giống nho trắng gốc thung lũng sông Rhine nước Đức, được ghi chép lần đầu ngày 13/3/1435. Vang Riesling có độ chua tự nhiên rất cao, hương chanh xanh, táo xanh, hoa nhài, sáp ong, hầu như không ủ gỗ, và làm được đủ kiểu từ khô, hơi ngọt, ngọt tới vang nổ.
Riesling ngọt hay khô?
Riesling có cả hai. Cùng một giống nho, nhà làm rượu có thể lên men hết đường để ra vang khô, hoặc dừng lên men sớm để giữ lại đường. Các chai tại Hải Gia Cát đều thuộc nhóm có vị ngọt: Deinhard Green Label hơi ngọt kiểu feinherb, Fritz Riesling Fruity ngọt dịu rõ hơn.
Riesling giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?
Hải Gia Cát có Riesling 100% của Đức như Deinhard Green Label vùng Mosel giá 460.000đ, cồn 10%, và Fritz Riesling Fruity vùng Rheinhessen giá 650.000đ, cồn 11,5%. Tính ra mỗi ly 150 ml khoảng 92.000đ và 130.000đ.
Vì sao Riesling ngọt mà không bị ngấy?
Vì Riesling có độ chua tự nhiên rất cao, độ chua cân lại vị đường nên rượu vẫn tươi, gọn. Quỹ Riesling Quốc tế xếp độ ngọt cảm nhận theo tỷ lệ đường trên axit: tỷ lệ từ 1,0 trở xuống được coi là khô, trên 4,1 mới được coi là ngọt.
Mùi xăng dầu trong Riesling là gì?
Mùi giống xăng dầu đến từ hợp chất TDN, hình thành dần từ sắc tố carotenoid trong nho khi rượu được cất lâu năm. Nho chín kỹ, nhiều nắng, năng suất thấp dễ tạo TDN hơn. Ở mức nhẹ, nhiều người thích mùi này ở Riesling để lâu, nhưng khi quá đậm có người coi là lỗi; chai trẻ thường chưa có.
Riesling để được bao lâu?
Nhờ độ chua cao, Riesling cất giữ rất tốt: bản khô khoảng 5 đến 15 năm, bản hơi ngọt 10 đến 20 năm, bản ngọt từ 10 tới hơn 30 năm. Các chai phổ thông tại Hải Gia Cát được làm để uống tươi, ngon nhất trong vài năm đầu.
Riesling ăn với món gì?
Riesling hơi ngọt là một trong số ít vang chịu được món cay châu Á. Hợp với lẩu Thái, gỏi cay, gà xào sả ớt, cua rang me, tôm rang muối, sườn xào chua ngọt, vịt quay. Vị ngọt nhẹ làm dịu cay, còn độ chua cắt vị béo của món.
Mua Riesling chính hãng ở Đà Nẵng ở đâu?
Hai chai Riesling Deinhard Green Label và Fritz Riesling Fruity có bán tại Hải Gia Cát, 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng. Rượu nhập chính ngạch, có tem và nhãn phụ tiếng Việt. Gọi 0905 80 90 11 để giữ chai đã ướp lạnh hoặc hỏi giá sỉ theo thùng cho nhà hàng.
Bạn ngại vang vì chua chát? Hãy thử một ly Riesling lạnh với món cay quen thuộc. Ghé Rượu Ngoại Hải Gia Cát tại 144 Hồ Xuân Hương, tôi rót thử để bạn chọn giữa Deinhard và Fritz.
