Rượu Cava

Khách đặt tiệc cưới hay tiệc công ty ở Hải Gia Cát thường muốn một điều: bọt mịn, khui ra thật “sang”, trong khi chi phí cho vài chục chai thấp hơn Champagne nhiều. Câu trả lời tôi hay đưa ra là rượu Cava, vang nổ Tây Ban Nha làm đúng theo cách của Champagne, lên men lần hai ngay trong chai.

Danh mục Cava của cửa hàng cùng của nhà Freixenet và cùng giá 600.000đ. Tôi giải thích Cava làm từ nho gì, cách đọc các bậc Cava de Guarda, Reserva, Gran Reserva theo luật mới, thang độ ngọt trên nhãn, cách làm Cava hồng, rồi tới từng chai và cách chọn cho tiệc.

Cava là vang nổ DO của Tây Ban Nha, lên men lần hai trong chai, khoảng 95% làm ở Penedès, Catalunya, từ Macabeo, Xarel·lo, Parellada. Bậc cơ bản ủ trên cặn men hơn 9 tháng, Gran Reserva từ 30 tháng. Tại Hải Gia Cát có Cava Freixenet cùng giá 600.000đ: Cordon Negro Brut, Carta Nevada và Rosé.

Cava là gì, ra đời thế nào?

Cava là vang nổ trắng hoặc hồng có tên gọi xuất xứ DO, bắt buộc làm theo phương pháp truyền thống. Vang nổ xứ Catalunya được làm lần đầu năm 1851; năm 1872 Josep Raventós làm chai vang nổ đầu tiên của mình.

Khi rệp phylloxera tràn tới Penedès cuối thập niên 1880, vùng trồng lại chủ yếu bằng giống nho trắng, mở đường cho vang nổ phát triển. Năm 1970, các nhà làm rượu chính thức dùng tên “Cava” để phân biệt với Champagne của Pháp (Wikipedia, Cava (Spanish wine)).

Khoảng 95% Cava đến từ vùng Penedès, quanh thị trấn Sant Sadurní d’Anoia, nơi đặt trụ sở của hai nhà lớn nhất là Codorníu và Freixenet. Một chi tiết ít người biết: gyropallet, máy xoay chai tự động thay cho việc xoay tay từng chai, do hai người Pháp đăng ký sáng chế năm 1968, nhưng Codorníu ở xứ Catalunya là nhà lớn đầu tiên đưa máy vào dùng đại trà từ giữa thập niên 1970 (Wikipedia, Gyropalette). Toàn vùng DO Cava có hơn 38.000 ha nho, hơn 6.800 hộ trồng nho, 370 nhà rượu và hơn 70% doanh số bán ra nước ngoài (D.O. Cava, thông cáo 15/6/2021).

Bức tranh đầy đủ về vang Tây Ban Nha, từ vang đỏ Rioja tới Sherry, có ở bài rượu vang Tây Ban Nha; còn cách làm vang nổ trong chai được giải thích chi tiết từng bước ở bài Champagne.

Cava làm từ những giống nho nào?

Ba giống trắng truyền thống của Cava là Macabeo, Xarel·lo và Parellada, cả ba đều bản địa ở Tây Ban Nha. Luật còn cho phép Chardonnay, chai Cava có Chardonnay đầu tiên ra đời năm 1981, cùng Malvasia, ở vùng này gọi là Subirat Parent. Với Cava hồng, các giống đỏ được dùng là Garnacha, Monastrell, Trepat và Pinot Noir.

Monastrell, giống nho đỏ của miền Đông Nam Tây Ban Nha mà tôi đã viết riêng ở bài Monastrell, cũng nằm trong danh sách giống đỏ được phép cho Cava hồng.

Cava de Guarda, Reserva, Gran Reserva khác nhau ra sao?

Từ ngày 1/1/2022, nhãn Cava dùng hệ phân loại mới theo thời gian ủ trên cặn men, được công bố trên Công báo Nhà nước Tây Ban Nha năm 2021. Thời gian ủ càng lâu, bọt càng mịn và hương bánh mì, hạt càng rõ.

Nhóm Guarda Superior còn phải đáp ứng thêm: nho từ vườn có tuổi ít nhất 10 năm, năng suất tối đa 10.000 kg/ha, canh tác hữu cơ với lộ trình chuyển đổi 5 năm, truy xuất riêng từ vườn tới chai. Luật mới cũng chia vùng Cava thành các khu như Comtats de Barcelona, Thung lũng Ebro, Viñedos de Almendralejo và Levante (D.O. Cava, thông cáo 15/6/2021).

Đọc độ ngọt và màu trên nhãn Cava thế nào?

Nhãn Cava dùng từ tiếng Tây Ban Nha cho độ ngọt, xếp từ khô nhất tới ngọt nhất: Brut Nature, Extra Brut, Brut, Extra Seco, Seco, Semiseco và Dulce, cùng ngưỡng đường với thang dùng cho Champagne. Lưu ý chữ “Seco” nghĩa là khô nhưng thực tế ngọt hơn Brut, tương tự chữ Extra Dry trên nhãn Champagne hay Prosecco.

Về màu, Cava hồng (Rosado) theo luật không được pha vang đỏ vào vang trắng, mà phải lấy màu bằng cách ngâm ngắn vỏ nho đỏ. Điểm này khác với Champagne hồng, nơi cách pha vang đỏ là phổ biến nhất.

Cava giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?

Danh mục Cava tại Hải Gia Cát đều của nhà Freixenet, cùng giá 600.000đ. Để so sánh, chai Champagne rẻ nhất của cửa hàng là Moët & Chandon Brut 1.550.000đ, còn vang nổ Ý dòng Prosecco có từ 390.000đ nhưng lên men trong bồn chứ không trong chai.

Một lưu ý về dữ liệu: trang sản phẩm Freixenet Rosé Dry Cava đang ghi độ cồn 5,5%, thấp bất thường với một chai Cava, và phần mô tả nói rượu lên men lần hai trong bồn thép, trong khi luật Cava bắt buộc lên men trong chai. Tôi đã báo để kiểm tra lại; khi mua, bạn cứ xem trực tiếp độ cồn in trên nhãn chai.

Cava ăn với món gì, dùng cho tiệc ra sao?

Cava Brut chua thanh và bọt mịn, rất hợp đồ chiên và hải sản, hai nhóm món luôn có mặt ở tiệc cưới, tiệc công ty tại Đà Nẵng. Vì các chai cùng giá, bạn có thể phối Cava trắng và Cava hồng trên cùng một bàn tiệc mà không lệch chi phí.

• Món chiên giòn. Chả giò, tôm chiên xù, cá chiên, bánh xèo: bọt và độ chua của Cordon Negro cắt dầu mỡ.
• Hải sản. Hàu, sò điệp nướng mỡ hành, ghẹ hấp: Carta Nevada hoặc Cordon Negro.
• Món có màu hồng, vị nhẹ. Cá hồi áp chảo, gỏi cuốn tôm thịt, thịt nguội: Rosé Dry Cava.
• Tiệc đông người. Tính khoảng 6 đến 8 ly vang nổ mỗi chai 750 ml; làm lạnh cả thùng trước tiệc vài tiếng.

Rót Cava ở khoảng 6 đến 8°C, dùng ly flute hoặc ly vang trắng. Chai đã mở cần nút giữ ga chuyên dụng và nên uống trong ngày, vì bọt nhanh mất.

Mua Cava ở Đà Nẵng ở đâu?

Cava Freixenet có bán tại Hải Gia Cát, số 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng, cùng giá 600.000đ. Hàng nhập chính ngạch, đủ tem và nhãn phụ. Với đơn tiệc cưới, khai trương cần vài thùng, gọi 0905 80 90 11 để được báo giá theo số lượng và hẹn giờ giao hàng đã ướp lạnh. Lịch sử nhà Freixenet và ba chai vang Ý cùng hãng có ở bài rượu Freixenet.

Vang nổ khiến cồn ngấm nhanh hơn vang thường, nhất là khi nâng ly liên tục trong tiệc. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo không có ngưỡng uống rượu an toàn cho sức khỏe (WHO, 04/01/2023). Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cấm người dưới 18 tuổi uống rượu bia; sau tiệc, hãy nhờ người khác lái xe hoặc gọi taxi.

• Cava là vang nổ DO Tây Ban Nha, lên men lần hai trong chai, 95% từ Penedès, Catalunya.
• Ba giống trắng truyền thống Macabeo, Xarel·lo, Parellada; Cava hồng dùng Garnacha, Trepat, Monastrell, Pinot Noir.
• Từ năm 2022: Cava de Guarda hơn 9 tháng, Reserva từ 18, Gran Reserva từ 30, Paraje Calificado từ 36 tháng ủ.
• Hải Gia Cát có Cava Freixenet cùng 600.000đ, hợp tiệc cưới và tiệc công ty.

Câu hỏi thường gặp