Zinfandel

Nhắc tới vang Mỹ, khách ghé Hải Gia Cát hay hỏi tôi về Zinfandel trước cả Cabernet Sauvignon, vì cái tên nghe lạ tai và gần như chỉ thấy trên nhãn chai California. Tôi nói thẳng từ đầu: danh mục Zinfandel của cửa hàng hiện chỉ có Ironstone Zinfandel giá 560.000đ, nên tôi không vẽ ra một bảng giá dài cho đủ hình thức.

Thay vào đó, tôi kể kỹ về chính giống nho: Zinfandel cho vị gì, vì sao vùng Lodi được coi là thủ phủ của nó, đọc nhãn vang Mỹ thế nào cho khỏi nhầm, và nếu đã thích kiểu rượu này thì trong cửa hàng còn chai nào cùng giống để nếm tiếp.

Zinfandel là giống nho đỏ gắn với California, cho vang thân khá đầy, vị mâm xôi đen, dâu và quế, cồn thường từ 14% trở lên. Tại Hải Gia Cát, danh mục Zinfandel hiện có Ironstone Zinfandel vùng Lodi, cồn 14,5%, giá 560.000đ. Cùng giống nho về mặt ADN còn có bốn chai Primitivo Ý, giá 370.000đ đến 875.000đ.

Zinfandel là giống nho gì, cho vị ra sao?

Zinfandel là giống nho đỏ vỏ mỏng, được trồng nhiều nhất ở Mỹ với khoảng 18.551 ha, kế đó là Ý với 13.896 ha dưới tên Primitivo (Wine Folly, hồ sơ Zinfandel, số liệu Đại học Adelaide 2021). Vang làm ra có thân khá đầy, tannin từ vừa tới cao, độ chua vừa phải và hương chủ đạo là mâm xôi đen, dâu, mứt đào, quế, thoảng thuốc lá ngọt.

Tại California, Zinfandel đứng thứ ba về sản lượng nho ép làm vang, sau Chardonnay và Cabernet Sauvignon, và có mặt ở 44 hạt của bang (Wikipedia, Zinfandel). Giống nho này vốn đến từ vùng biển Adriatic chứ chẳng hề sinh ra ở Mỹ, câu chuyện xét nghiệm ADN nối nó với nước Ý và Croatia tôi đã kể riêng tại Primitivo và Zinfandel có phải cùng một giống nho.

Vùng trồng mát cho Zinfandel thiên về quả đỏ như dâu, mâm xôi đỏ; vùng nóng đẩy rượu sang quả đen chín sẫm. Dù ở đâu, hai nét gần như luôn có mặt là gia vị nướng bánh và một chút tiêu.

Vì sao Lodi được gọi là thủ phủ Zinfandel của Mỹ?

Lodi nằm ở thung lũng Trung tâm California, có 17.680 mẫu Anh Zinfandel, tức khoảng 38% diện tích giống nho này của cả bang, và mỗi năm ép ít nhất 40% sản lượng Zinfandel California (Lodi Winegrape Commission, dẫn số liệu USDA 2017). Vùng được công nhận là AVA, tức vùng trồng nho có chỉ dẫn địa lý của Mỹ, ngày 13/02/1986 và chia thêm 7 tiểu vùng từ năm 2006 (Wikipedia, Lodi AVA).

Ban ngày Lodi nóng, nhiệt độ tháng 8 trung bình lên tới khoảng 32°C, nhưng gió từ vịnh San Francisco thổi vào kéo ban đêm xuống chừng 12°C. Biên độ ngày đêm lớn giúp nho chín đủ đường mà vẫn giữ được độ chua. Đất cát ở đây còn có một lợi thế khác: rệp rễ phylloxera khó sống trong cát, nên nhiều vườn nho cổ trồng bằng rễ gốc, không ghép, vẫn tồn tại hơn một thế kỷ. Vườn Royal Tee trồng từ năm 1889 là lô Zinfandel canh tác liên tục lâu đời nhất của vùng.

Chai đang bán tại Hải Gia Cát thuộc đúng dòng Lodi. Nhà Ironstone do John Kautz lập năm 1988 ở Murphys, hạt Calaveras, dưới chân dãy Sierra, nhưng gốc gác của gia đình là người trồng nho Lodi: ông Kautz trồng 12 mẫu Anh đầu tiên ở phía đông thị trấn năm 1948, sau mở rộng lên khoảng 5.500 mẫu Anh (Lodi Winegrape Commission, The wave of the future is in Ironstone’s past).

Zinfandel giá bao nhiêu tại Hải Gia Cát?

Danh mục Zinfandel tại Hải Gia Cát hiện có Ironstone Zinfandel giá 560.000đ cho 750 ml, tương đương khoảng 112.000đ mỗi ly 150 ml. Vì Zinfandel và Primitivo là cùng một giống nho, tôi đặt thêm các chai Primitivo của cửa hàng vào cùng bảng để bạn thấy đủ lựa chọn, từ 370.000đ đến 875.000đ.

Ironstone nằm ở nửa dưới của khoảng giá, rẻ hơn phần lớn chai cùng giống đến từ Ý. Khác biệt lớn nhất nằm ở phong cách: chai Lodi tròn, mềm, trái cây chín ngọt hương, còn nhóm Puglia mộc hơn và tannin dày hơn. Muốn đi sâu vào nhánh Ý, xem danh mục Primitivo.

Đọc nhãn một chai Zinfandel Mỹ thế nào cho đúng?

Nhãn vang Mỹ đi theo tên giống nho thay vì tên làng như vang Pháp, nên dễ đọc hơn nhiều, miễn là bạn nắm vài con số. Một chai ghi Zinfandel phải có ít nhất 75% rượu làm từ giống này; một chai ghi tên vùng AVA như Lodi phải có ít nhất 85% nho trồng trong vùng đó (TTB, quy định ghi nhãn rượu vang, 27 CFR phần 4).

Riêng chữ Old Vine, cơ quan quản lý rượu Mỹ từng xem xét đặt định nghĩa năm 2010 nhưng không đi tới đâu (VinePair, What is Old Vine Zinfandel). Gốc nho già cho ít quả hơn, vị cô đặc hơn, và chi phí làm ra mỗi chai cũng cao hơn. Một điểm thú vị khác: Liên minh châu Âu công nhận Zinfandel là tên đồng nghĩa của Primitivo từ năm 1999, trong khi Mỹ tới nay vẫn liệt hai tên thành hai giống riêng trên nhãn.

Nếu bạn thấy một chai vang đỏ Mỹ không ghi tên giống nào, nhiều khả năng đó là rượu pha, ví dụ The Big Red Monster Paso Robles giá 970.000đ pha Cabernet Sauvignon, Petite Sirah và Tannat. Nhóm này được xếp ở danh mục Red Blend.

Vì sao Zinfandel hay có cồn 14,5% trở lên?

Lý do nằm ở cách chùm nho chín. Trong cùng một chùm Zinfandel có thể vừa có quả đã héo như nho khô, vừa có quả còn xanh; nhiều nhà vườn phải hái tay nhiều đợt kéo dài vài tuần, tốn công hơn hẳn (Wikipedia, Zinfandel, mục Viticulture). Chờ phần xanh chín nốt thì phần chín sớm đã tích rất nhiều đường, và đường nhiều lên men thành cồn nhiều.

Nước nho giàu đường của giống này có thể lên men tới hơn 15% cồn. Ironstone Zinfandel ghi 14,5%, cao hơn 1 độ so với Ironstone Cabernet Sauvignon 13,5% của cùng nhà sản xuất, cùng mức giá 560.000đ. Cồn cao làm rượu tròn và ấm hơn, nên tôi khuyên rót ở khoảng 16 đến 18°C; để chai ngoài nhiệt độ phòng Đà Nẵng 30°C thì vị cồn sẽ gắt lên thấy ngay. Cơ chế sinh lý của hiện tượng chín lệch này, áp dụng cho cả nhánh Ý, tôi giải thích chi tiết ở Vì sao Primitivo cồn cao.

Zinfandel ăn với món gì thì hợp?

Zinfandel là chai vang của bếp nướng. Vị trái cây chín kiểu mứt cùng hương tiêu, quế đỡ được nước sốt đậm, hơi ngọt và gia vị mạnh, thứ thường làm nhiều chai vang đỏ khác bị chát gắt. Wine Folly xếp sườn nướng, thịt heo xé, burger, thịt cừu quay cùng phô mai cheddar, gouda hun khói vào nhóm hợp nhất với giống nho này.

Món nên tránh là hải sản hấp, gỏi cá hay các món thanh nhẹ: cồn cao và vị trái cây đậm sẽ che hết vị món. Món cay nhiều ớt cũng cần cân nhắc, vì cồn làm cảm giác cay bốc lên mạnh hơn.

Mua Zinfandel chính hãng ở Đà Nẵng ở đâu?

Bạn có thể mua Ironstone Zinfandel tại Hải Gia Cát, số 144 Hồ Xuân Hương, Đà Nẵng, giá niêm yết 560.000đ. Chai nhập chính ngạch, có tem nhập khẩu và nhãn phụ tiếng Việt ghi rõ nhà nhập khẩu, dung tích 750 ml và độ cồn 14,5%. Niên vụ thay đổi theo từng đợt hàng về, nên nếu cần đúng một năm cụ thể, gọi trước để tôi kiểm tra giúp.

Ironstone tại cửa hàng có các chai cùng giá 560.000đ: Zinfandel, Ironstone Cabernet Sauvignon và Ironstone Sauvignon Blanc. Mua cùng lúc Zinfandel với chai Cabernet Sauvignon của cùng một nhà là cách rẻ nhất để tự nếm ra khác biệt giữa hai giống nho đỏ phổ biến bậc nhất California.

Zinfandel có cồn 14,5%, cao hơn mặt bằng vang đỏ thông thường, nên càng cần uống chậm và có chừng mực. Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định chưa xác định được ngưỡng uống rượu nào vô hại với sức khỏe (WHO, 04/01/2023). Theo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019, cửa hàng không bán cho người chưa đủ 18 tuổi, và đã uống thì đừng cầm lái.

• Zinfandel là giống nho đỏ biểu tượng của California, cho vang trái cây chín, thân đầy, cồn thường từ 14%.
• Lodi giữ khoảng 38% diện tích Zinfandel của bang, nổi tiếng nhờ các vườn nho cổ trên đất cát.
• Nhãn Mỹ ghi Zinfandel cần tối thiểu 75% giống này; chữ Old Vine chưa có định nghĩa pháp lý.
• Hải Gia Cát có Zinfandel Ironstone 560.000đ, cùng Primitivo cùng giống từ 370.000đ.

Câu hỏi thường gặp